Пур çыннăн та тĕп тĕллевĕ – сывлăха сыхласси, упрасси. Сывлăх – пирĕн чи хаклă ресурс. Паяни пурнăçра алă-ура сывлăхĕпе пĕрлех психика тĕлĕшĕнчи лару-туру та пĕлтерĕшлĕ шутланать. Вăл е ку чир ан аталантăр, унăн витĕмĕ организм çинче сахалрах палăртăр тесен сывлăха çирĕп шайра тытса пыма тăрăшмалла тата ăна упрама пĕлмелле.

Чир-чĕр профилактикинче сывлăха тĕрĕслесе тăрасси тĕрлĕ енлĕ пулса пырать:

1. Малтанах тăтăш медицина тĕрĕслевĕсене çÿремелле. Вăл е ку чир паллисем çук пулсан та хăвăра çирĕплетсе панă врач патне профи­лактика ыйтăвĕсемпе вăхăтран вăхăта кĕрсе тухмалла. Чире иртерех тупса палăртма тата вăл аталанма пуçлассинчен хăтăлма çĕршывра диспансеризаци ирттереççĕ. 18 – 39 çулхи çын­сенне ăна виçĕ çулта пĕрре пурнăçлаççĕ. 40 çулти тата аслăрах ÿсĕмрисенне – çулталăкне пĕрре.

2. Сывă пурнăç йĕркине тытса пымалла. Апат- çимĕçре тĕрлĕ витаминсемпе пуян продуктсемпе ытларах усă курмалла. Уйрăмах – пахча çимĕçпе. Çав вăхăтрах çу, сахăр, тăвар çиессине май пур таран сахаллатмалла. Чĕрепе сосудсен системи йĕркеллĕ ĕçлетĕр тесен тăтăшах вăтам виçеллĕ физкультура упражненийĕсем тумалла, мышцăсе­не çирĕплетмелле, кĕлетке виçине тивĕçлĕ шайра тытма тăрăшмалла. Манса ан кайăр, пирус туртни, эрех ĕçни, наркотикпа туслашни сирĕн сывлăха си­енлĕ витĕм çеç кÿрет.

3. Çыннăн яланах çителĕклĕ çывăрмалла. Кунне 7 – 8 сехет тулли ыйхă пулни сывлăха та, иммуните­та та ырă витĕм кÿрет. Тăтăшах çывăрса тăранман­ни чĕрепе сосудсен чирĕ аталанасси, ÿт хушасси, диабет тата ытти чир патне илсе пырать.

4. Врач рекомендацийĕсене çирĕп пăхăнмалла. Эмелсене вăхăтра ĕçни, кун йĕркине çирĕп тытса пыни, диетăна пăхăнни чир-чĕр профилактикишĕн пысăк пĕлтерĕшлине шута илĕр.

5. Вакцинаци пирки те манмалли çук. Ăна вăхăтра пурнăçлани сире ерекен чирсенчен хÿтĕлет, кол­лектив иммунитетне вăйлатать. Çынсем мĕн чухлĕ ытларах вакцинăланаççĕ, обществăра ерекен чир хăрушлăхĕ çавăн чухлĕ сахалрах.

6. Стреса парăнманни. Релаксаци, медитаци мелĕсем, çыннăн хобби пурри стреспа эффектив­лăрах кĕрешме май парать.

Хăвăрăн сывлăха эффективлă тĕрĕслесе тăни, чир-чĕр профилактикине алăран вĕçертменни, çул­сене пăхмасăр активлă пурнăç йĕркипе пурăнни си­ре пурнăç илемĕпе туллин усă курма, хăвăрăн çы­вăх çыннăрсене ытларах савăнтарма май парать.

Е. АБЫЗОВА,  медицина профилактикин врачĕ.