Кашни çыннăн анлă тавракурăмлă пулмалла, çавăн пекех, халăхра каланă пек, пĕр утăм маларах пăхма та пĕлмелле, кăткăс лару-тăру­ра, вăл шутра – инкек-синкекре, тепĕр çынна пĕрремĕш пулăшу пама та хатĕр пулмалла.

Ытти çĕрти пекех, пирĕн округра та пĕрремĕш пулăшу пама вĕрентес ĕç пуçланмалла. Ăна Муркаш муни­ципалитет округ пуçлăхĕн социаллă ыйтусемпе ĕçлекен çумĕ – вĕренÿ пайĕн ертÿçи Зоя Дипломатова йĕр­келесе пырать.

– Зоя Юрьевна, ку çĕнĕлĕх мĕнпе çыхăннă?

– Раççей Федерацийĕн Пра­вительстви 2026 çулхи мартăн 27-мĕшĕнчи хушăвĕпе Раççейре çынна пĕрремĕш пулăшу парассин концепцине йышăннă. Докумен­тра ку тĕлĕшри ĕçе пурнăçлассине 2036 çулчченхи тапхăра палăртнă. Çак ĕç çынсене кăткăс лару-тăрура пулăшу пама вĕрентессипе çыхăн­нă. Тĕп тĕллев – çыннăн пурнăçне вăрăмрах тума пулăшасси, ин­кек-синкекре вилессине чакарасси, инкек тÿснĕ çынна тухтăрсем килич­чен пулăшма, ăна чĕрĕ юлма шанăç пама вĕрентесси.

Çынна пулăшу парасси прак­тикăра пулмалла. Ку енĕпе от­ветлă органсен вĕренÿ ĕçĕ мĕнле пынине тăтăшах мониторинг туса тăмалла. Патшалăхпа обществăн çак енĕпе килĕштерсе ĕçлес меха­низма йĕркелемелле, вĕрентесси пирки информацие çынсем патне çитермелле. Вĕрентÿ валли кадр­сем – инструкторсем – çителĕклĕ хатĕрлемелле. Вĕренÿ ирттерес­сипе организацисемпе те çыхăнса ĕçлемелле.

Концепцие вунă çул пурнăçлама палăртнă. Вăл виçĕ тапхăрпа ирт­мелле. Пĕрремĕш тапхăр кăçалхи июнĕн 1-мĕшĕнче пуçланчĕ. 2036 çулччен çак ыйтупа тăтăшах ĕçле­мелле. Вĕренÿ ĕçĕсене çыннăн сывлăхĕпе пурнăçĕшĕн хăрушлăх кăларса тăратман пахалăхлă меди­цина изделийĕсемпе пурнăçламал­ла.

– Çитес вăхăтра пире инструк­торсем мĕн-мĕн тума вĕрен­теççĕ?

– Çитес вăхăтра пирĕн округри инструкторсем, ытти çĕрти пекех, инкек тÿснĕ çыннăн юнне чарма, пульсне тупма, тăн çухатнă çынна пулăшма, сурана çыхма, пуçа чĕр­кеме вĕрентеççĕ.

Çак ĕçĕн стратегиллĕ тĕллевĕ – кашни çынна врач киличченхи пĕр­ремĕш пулăшăва пама вĕрентес ĕçе пĕр татăксăр йĕркелесси. Ку – «Здо­ровое будущее» проектăн пысăк пĕлтерĕшлĕ пайĕсенчен пĕри.

Чăваш Республикинче çынна пĕрремĕш пулăшу парассипе ве­домствăсем хушшинчи ĕç ушкăнĕ йĕркеленĕ тата 2026 çул валли ку тĕлĕшри мероприятисен планне йышăннă. Çакăнта сăмах меди­цинăчченхи пулăшу пирки пырать. Ĕç ушкăнĕн лару протоколĕпе килĕшÿллĕн çитес вăхăтра, тĕплĕн­рех каласан, 2030 çулччен – Чăваш Республикинчи, вăл шутра Муркаш муниципалитет округĕнчи – пур çын­нăн та пĕрремĕш пулăшу парассипе вĕренÿре пулмалла.

– Ĕç вырăнтан тапраннă пулĕ, пирĕн округра ку енĕпе мĕн туса ирттернĕ?

– Çак вăхăт тĕлне округра вĕренÿ ăçта иртмелли вырăнсене çирĕ­плетнĕ. Пирĕн муниципалитетра 14 точка пулмалла. Вĕренÿ ирт­термелли инструкторсен йышне те палăртрăмăр. Кашни точкăра икĕ инструктортан сахал мар кирлĕ. Вы­рăнсенче вĕренÿ йĕркелессин гра­фикне тăватпăр.

Пирĕн аслă ÿсĕмри çынсене кăна мар, ача-пăчана та вĕрентмелле. Ачасемпе ĕçлекен инструкторсем Чăваш Республикин медицина кол­леджĕнче вĕренеççĕ, аслă çулхи çынсемпе ĕçлекенсем – Чăваш Республикинчи врачсен пĕлĕвне ÿстермелли институтра.

Муркаш округĕнче 30 пин çын пурăнать. Вĕсен пурин те пĕрремĕш пулăшу парассипе ирттерекен вĕренÿре пулмалла. Ачасене шкул­та вĕрентме палăртнă, аслисене – клубсенче е библиотекăсенче.

Халĕ пирĕн ĕç ушкăнĕ вĕренÿре кирлĕ оборудование хатĕрлессипе ĕçлет. Манекенсем кирлĕ пулаççĕ вĕренÿ валли. Ĕç ушкăнĕн ĕç про­ектне хатĕрлерĕмĕр. Вырăнсенче вĕренÿ йĕркелессишĕн муниципа­литет администрацийĕ тата терри­тори пайĕсен ертÿçисем яваплă, вĕренÿ организацийĕсемшĕн – округ администрацийĕн вĕренÿ пайĕ тата вĕсен ертÿçисем.

Роза ИЛЛАРИОНОВА калаçнă.